اثر پوششهای خوراکی لیپیدی و دمای نگهداری بر کیفیت خرما

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا

چکیده

سابقه و هدف: خرما یک محصول کشاورزی مهم ایران به شمار می رود. این میوه منبع خوبی از انرژی بوده و غنی از ترکیبات مغذی می باشد. در بین واریته های مختلف و مهم خرما، واریته مضافتی از لحاظ بازارپسندی و مصرف در ایران در رتبه اول می باشد. به علت شرایط نامناسب نگهداری و نوع بسته بندی در طی دوره نگهداری، کیفیت خرما تغییر می کند و محصول در نتیجه تراوش شربت و از دست دادن رطوبت نیز چسبنده و سخت می شود. استفاده از پوشش خوراکی می تواند کمک خوبی به رفع این مشکل بنماید. پوشش های خوراکی به دلیل شواهد مربوط به اثرات سودمند آنها بر روی میوه ها و سبزی ها به طور وسیع در سال های اخیر مورد مطالعه قرار گرفته اند. اصلاح متابولیسم بافت از طریق تاثیر بر سرعت تنفس، افزایش زمان ماندگاری، حفظ سفتی، انتقال ترکیبات ضدمیکروبی، آنتی اکسیدان ها و دیگر نگهدارنده ها و کنترل رشد میکروبی مزایای اصلی کاربردی مورد توجه در استفاده از فیلم ها و پوشش های خوراکی هستند. فیلم ها و پوشش های پلی ساکاریدی، پروتئینی، لیپیدی و ترکیبی از جمله انواع مختلف فیلم ها و پوشش های خوراکی می باشند. فیلم های لیپیدی به دلیل قطبیت کم، خواص مماننعت کنندگی خوبی در برابر بخار آب دارند. دما نیز یکی از مهمترین فاکترهای موثر بر ماندگاری و کیفیت خرماست. هدف از این پژوهش، مطالعه اثر پوشش های خوراکی لیپیدی و دمای نگهداری بر کیفیت خرمای مضافتی بوده است.

مواد و روش ها: در این پژوهش خرمای مضافتی با پوشش های خوراکی لیپیدی (گلیسرول منواستئارات و موم کارنوبا) پوشش دهی و به مدت 3 ماه در دماهای 4 و 25 درجه سانتی گراد نگهداری شد. طی دوره نگهداری، افت وزنی، سفتی، اسیدیته، مواد جامد محلول کل (بریکس)، قند احیاء کننده، رنگ (روشنی، قرمزی و زردی) و صفات حسی (رنگ، بافت، طعم، پذیرش کلی) خرما ارزیابی شد. آزمایشات با قالب طرح کاملا تصادفی فاکتوریل انجام شد. پوشش خوراکی، دما و زمان نگهداری متغیرهای مستقل بودند. آنالیز واریانس برای داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS 21 انجام شد. مقایسه میانگین ها نیز با استفاده از آزمون توکی در سطح معنی داری 5 درصد انجام شد.

یافته ها: پوشش دهی در کاهش مقدار افت وزنی و روند تغییرات اسیدیته و رنگ و حفظ صفات حسی خرما تاثیرگذار بود. اسیدیته خرماهای پوشش دهی شده از شاهد بیشتر بود. اگرچه از نظر سفتی بافت، اسیدیته، مواد جامد کل و قند احیاءکننده اختلاف معنی داری بین پوشش های خوراکی مورد مطالعه مشاهده نشد؛ اما پوشش کارنوبا در حفظ رنگ و صفات حسی خرما موثرتر بود. پوشش خوراکی باعث افزایش معنی دار روشنی و زردی خرما شد. افزایش دما و زمان نگهداری به طور معنی داری افت وزنی را افزایش و زردی و امتیازات حسی را کاهش داد. افزایش زمان نگهداری نیز باعث افزایش سفتی و قرمزی و کاهش روشنی و امتیازات حسی شد. در پایان دوره نگهداری، کمترین مقدار افت وزنی و بیشترین مقدار زردی (به ترتیب 13/8 درصد و 841/0-) مربوط به دمای 4 درجه سانتی گراد و پوشش گلیسرول منواستئارات و بیشترین مقدار روشنی و امتیاز پذیرش کلی و کمترین مقدار قرمزی نیز (به ترتیب 2/17، 1/3 و 99/3) مربوط به پوشش موم کارنوبا بود.

نتیجه گیری: استفاده از پوشش های خوراکی لیپیدی و دمای نگهداری پایین توانست تغییرات خواص فیزیکوشیمیایی و حسی خرما را به تاخیر انداخته و زمان ماندگاری خرمای مضافتی را افزایش دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Influence of lipid based edible coatings and temperature storage on quality of date fruit

نویسندگان [English]

  • Azam Ayoubi 1
  • Hamed Kazemi 2
  • Azam Aarabi 2
1 Shahid bahonar University of Kerman
2 Islamic Azad university Shahreza Branch
چکیده [English]

Background and objectives: Date palm fruit (Phoenix dactylifera L.) is an important agricultural product of Iran. This fruit is a good source of energy and is rich in nutrients. Amongst several important varieties of dates, Mazafati in terms of marketability and consumption in Iran is placed in first rank. Because of unsuitable storage conditions and packaging types during storage period, fruit quality changes and so the product turns sticky and hard due to syrup exudation and moisture loss. To overcome this problem the application of edible coating is proper assistance. Edible coatings have been widely studied in the last years because of evidence about their beneficial effects on fruits and vegetables. Modification of fruits tissue metabolism by affecting respiration rate, extension of storage life, firmness retention, transportation of antimicrobials, antioxidants, and other preservatives and microbial growth control are the main functional advantages attributed to the use of edible films and coatings. There are different kinds of films and coats which are used such as polysaccharide, protein, lipid and composites. Lipid films have good water vapor barrier properties, due to their low polarity. Also temperature is one of the most important factors, which affect the shelf life and the quality of date fruits. The purpose of this research was to study the effect of lipid based edible coating (glycerylmonoestearate and carnauba wax) and storage temperature on quality of Mzafati date fruit.

Materials and methods: In this research Mazafati date fruit coated with lipid based coatings (glycerylmonoestearate and carnauba wax) and stored at 4 and 25 C° for 3 months. During this period of storage weight loss, hardness, titratable acidity, total soluble solids (brix), reducing sugars, color (lightness, redness and yellowness) and sensory properties (color, texture, flavor and total acceptance) of date palm fruit were evaluated. The experiments were factorial with a completely randomized design. The edible coating, temperature and storage time were the independent variables. Analysis of variance (ANOVA) was conducted for data using SPSS 21 software. Differences among the mean values were also determined using Tukey test. A significant level was defined as a probability of 0.05.

Results: Result showed that the coatings were effective to decrease the weight loss and rate changing titrable acidity and color and protecting sensory properties of the date palm. The coated date fruits had more titratable acidity than the control. Although difference of hardness, titrable acidity, total soluble solids and reducing sugars of the coated date palms not significant but carnauba wax coat was more effective to protect color and sensory properties. Edible coating caused increasing lightness, yellowness and sensory scores of date palm significantly. Increasing of storage temperature increased weight loss and decreased yellowness significantly. Increasing of storage time also caused increasing hardness, redness and decreasing lightness and sensory scores. At the end of storage time least value of weight loss and most value of yellowness (8.13% and -0.841 respectively) were related to 4 C° and glycerylmonoestearate coat also most value of lightness and total acceptance score and least value of redness (17.2, 3.1 and 3.99 respectively) were related to carnauba wax coat.

Conclusion: The use of lipid based edible coating and low temperature storage could delay changes in physicochemical and sensory properties of date fruit and increase the shelf life of Mazafati date fruit.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Carnauba wax
  • Color
  • Date palm fruit
  • Edible coating
  • Glycerylmonoestearate